Soru: 1,5 yıl sigortasız çalıştığım işyerinden çıkarılırken, haklarımı aldığımı ve "dışarıdan çalıştığımı" beyan eden, içinde hiçbir rakam bulunmayan bir ibraname imzaladım. Verilen vaatler tutulmadı. Bu belge mahkemede aleyhime olur mu?
Cevap: Hayır, o ibraname tek başına sizin haklarınıza engel olamaz. Hukukta kanıt her zaman kâğıt üzerindeki yazıdan üstündür. İşte nedenleri:
1. Miktarsız İbraname Geçersizdir
Yargıtay yerleşik kararlarında der ki: "İbraname, işçiye ödenen miktarları tek tek (kıdem şu kadar, ihbar bu kadar diye) göstermelidir." Altında rakam yazmayan, "Tüm haklarımı aldım, helalleştik" tarzı genel ibarelerin hukuki bir karşılığı yoktur. Ödeme banka üzerinden yapılmadıysa veya o miktarın alındığı ispatlanamıyorsa o belge "çöp" hükmündedir.
2. "Dışarıdan Çalıştım" Beyanı Geçersizdir
İşveren, sigorta priminden kaçmak için size bu ibareyi imzalatmış. Ancak İş Hukuku'nda "Hizmet Tespit Davası" diye bir gerçek var. Eğer siz o iş yerinde fiilen mesai yaptığınızı;
Şahitlerle (eski iş arkadaşları, komşu dükkan sahipleri),
İş yerindeki kayıtlarla (varsa giriş-çıkış, e-postalar, WhatsApp yazışmaları),
Maaş ödeme makbuzları veya banka dekontlarıyla, ispatlarsanız; o kâğıtta ne yazdığının hiçbir önemi kalmaz. Devlet, "işçinin kamu düzenini ilgilendiren sigorta hakkından vazgeçmesini" kabul etmez.
3. İşkur Teftişi ve Mahkeme Süreci
İşkur teftişi önemli bir delildir ama kesin sonuç değildir. Sizin yapmanız gereken şudur:
Hizmet Tespit Davası: Sigortasız geçen 1,5 yılınızı tescil ettirmek için açılır.
Alacak Davası: Kıdem, ihbar ve yıllık izin gibi haklarınız için açılır.
Özetle: İşverenin "Elinle imzaladın, artık bir şey alamazsın" tehditlerine boyun eğmeyin. Mahkemeler, işçinin işten çıkarılma baskısı altında imzaladığı belgelerin "irade fesadı" (zorlama/kandırma) altında imzalandığını çok iyi biliyor. Hele ki ödeme bankadan geçmemişse işverenin işi çok zor.