SORU: 1988 mezunu, Türkiye'de 2 yıl devlet memuru (hekim) olarak çalışıp istifa eden ve 25 yıldır ABD’de yaşayan kardeşim Türkiye’den emekli olabilir mi? ABD’deki süreleri borçlanması gerekir mi? 1 ayda bu işleri bitirip toplu ödeme yaparak emekli olabilir mi?
CEVAP: Değerli okurumuz, kardeşinizin durumu 3201 Sayılı Yurtdışı Borçlanması Kanunu kapsamında değerlendirilmektedir. Bilimsel ve yasal verilere dayalı cevaplarımız şöyledir:
1. Kardeşiniz Emekli Olabilir mi? Evet, kardeşiniz Türk vatandaşı (veya Mavi Kart sahibi) ise emeklilik hakkı vardır. 1988 yılındaki memuriyet başlangıcı onu EYT kapsamına soktuğu için yaş şartına takılmadan, sadece prim gününü tamamlayarak emekli olabilir.
2. 2 Yıllık Hekimlik Süresi Yeterli mi? Hayır, sadece 2 yıllık (yaklaşık 720 gün) çalışma emeklilik için yeterli değildir. Emekli olabilmesi için eksik kalan prim günlerini (Bağ-Kur şartıyla 7200 veya 9000 gün) ABD’de geçen çalışma sürelerini Türkiye'ye borçlanarak "satın alması" zorunludur. Dolayısıyla ABD’deki çalışma bilgilerini derleyip SGK’ya sunması sadece anlamlı değil, teknik bir zorunluluktur.
3. Hangi Statüden Emekli Olur? Burada çok kritik bir nokta var: 1 Ağustos 2019 tarihinde yapılan yasal değişiklikle, yurtdışı borçlanması yapanların tüm süreleri artık Bağ-Kur (4B) kapsamında sayılmaktadır. Kardeşiniz geçmişte devlet memuru olsa da, eksik sürelerini borçlandığı an Bağ-Kur şartlarına tabi olacaktır.
4. 1 Ay İçinde İşlemler Tamamlanır mı? Maalesef 1 ay gerçekçi bir süre değildir. ABD’den alınacak belgelerin onaylanması (Apostil), tercümesi, SGK’nın borç tahakkuk cetvelini hazırlaması ve ödeme süreci genellikle 3 ile 6 ay arasında sürmektedir.
ÖZET TAVSİYE: Kardeşiniz öncelikle ABD’deki Sosyal Güvenlik İdaresi'nden (SSA) onaylı hizmet dökümünü almalıdır. Borçlanma maliyetleri (günlük asgari ücretin %45’i) yüksek olsa da, Türkiye'den ömür boyu emekli aylığı ve sağlık hakkı kazanmak stratejik bir yatırımdır.