SORU: Bir personelimiz ayda 3-4 kez habersiz işe gelmemektedir. Tutulan devamsızlık tutanaklarını imzalamamakta, savunma taleplerimizi geri çevirmektedir. Noter üzerinden gönderilen ihtarnameleri ise kabul etmeyerek iade etmektedir. Bu durumda işverenin tazminatsız fesih hakkı doğar mı? Fesih bildirimi nasıl yapılmalıdır?
Yanıt :İş sözleşmesinin "Ahlak ve İyi Niyet Kurallarına Aykırılık" nedeniyle feshi, ispat yükü işverende olan ve usul hatası kaldırmayan bir süreçtir. Mevcut vakada izlenmesi gereken hukuksal rota şöyledir:
1. Devamsızlığın Tespiti ve Tutanak Düzeni
4857 sayılı İş Kanunu’nun 25/II-g maddesi; işçinin izinsiz ve haklı bir sebep olmaksızın bir ayda toplam 3 iş günü devamsızlık yapmasını "Haklı Nedenle Fesih" sebebi sayar.
Tespit: İşçinin gelmediği her gün için ayrı ayrı tutanak tutulmalıdır.
İmza İmtinası: İşçinin tutanağı imzalamaması süreci sakatlamaz. "İmzadan imtina etmiştir" şerhi düşülerek en az iki şahit (mümkünse çalışma arkadaşları veya amirleri) tarafından imzalanan tutanak, yargı önünde tam delil niteliğindedir.
2. Savunma Hakkı ve Noter İhtarı
İşçiye devamsızlığının sebebini sormak ve varsa geçerli bir mazeretini (hastalık, mücbir sebep vb.) sunması için makul bir süre tanımak yasal zorunluluktur.
Tebligatın İadesi: İşçinin noter tebligatını kabul etmemesi işverenin aleyhine bir durum değildir. Tebligat Kanunu Madde 21 uyarınca, muhatabın tebliği kabul etmemesi halinde evrak muhtara bırakılır ve kapısına ihbarname yapıştırılır. Bu aşamadan sonra tebligat hukuken "yapılmış" sayılır. İşçinin "habersizim" savunması geçersiz kalır.
3. Tazminatsız Fesih
Şartlar oluştuğunda işveren, ihbar ve kıdem tazminatı ödemeksizin sözleşmeyi feshedebilir.
Hak Düşürücü Süre: Fesih yetkisi, devamsızlık halinin öğrenilmesinden itibaren 6 iş günü içinde kullanılmalıdır.
Fesih Bildirimi: İşçinin iş yerinde tebellüğden (imzalamaktan) kaçınacağı aşikar olduğundan, fesih bildirimi de mutlaka NOTER kanalıyla yapılmalıdır. İleride açılacak bir davada "bildirim süresi" ve "içerik" ancak bu yolla kesin olarak ispatlanabilir.
Sonuç : Söz konusu personel, sergilediği tutumla iş akdini kendi kusuruyla imkansız hale getirmiştir. İşveren; usulüne uygun tutanaklar, şahit beyanları ve noter kayıtları ile desteklediği süreci tazminatsız fesih ile sonuçlandırabilir. İşçinin tebligatı almaması, hukukun işleyişine engel teşkil etmez; sadece kendi aleyhine olacak süreci hızlandırır.