Bu hafta çalışma hayatının gündemine Soma'daki maden göçüğü damgasını vurdu. 1 Ekim'de yaşanan facia 5 işçinin hayatına mal olurken, işsizlik verilerindeki "iyileşme" ile geniş tanımlı işsizlikteki artış arasındaki çelişki, Yargıtay'dan işçi lehine yeni bir emsal ve sendikaların hak arama mücadelesi haftanın diğer başlıklarını oluşturdu.
1. HAK ARAMA/SENDİKAL
Sendikalardan Soma'ya ortak tepki: "Hiçbir şey değişmedi"
DİSK'e bağlı Birleşik Metal-İş, 301 işçinin yaşamını yitirdiği Soma Katliamı'ndan sonra hiçbir şeyin değişmediğini belirterek madenlerin kamulaştırılması, özelleştirme ve taşeronlaştırmaya son verilmesi çağrısı yaptı. TÜRK-İŞ ise olayların tüm yönleriyle araştırılmasını, varsa ihmal ve kusurların ortaya çıkarılmasını ve sorumlular hakkında gerekli işlemlerin yapılmasını istedi. DİSK Akdeniz Bölge Temsilcisi Vedat Küçük, işçilerin yaşamının üretim ve kâr hedeflerinin gerisine itildiğini belirterek ihmali ve kusuru olanların yargı önünde hesap vermesini istedi. Bağımsız Maden-İş ile Türkiye Maden-İş de sürecin sonuna kadar takipçisi olacaklarını duyurdu.
GÜBRETAŞ'ta grev ve kâr çelişkisi, Konak'ta TİS alacakları
BirGün'ün haberine göre hakkını alamayan işçilerin 140 günlük grevi ile gündeme gelen GÜBRETAŞ, 2026'nın ilk yarısında 4,5 milyar liralık kâr elde etti. İzmir'de Konak Belediyesi'nde birikmiş toplu sözleşme alacakları için eylem yapan Tüm Bel-Sen yöneticilerinin görev yerleri değiştirildi.
2. YARGI KARARLARI
Yıllık izin ücreti peşin ödenmezse işçi kıdem tazminatına hak kazanıyor
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, yıllık izne çıkan işçiye izin dönemine ait ücretin peşin veya avans olarak ödenmemesini işçi açısından haklı fesih sebebi sayarak kıdem tazminatına hak kazandırdı. Karar, aynı gerekçeyle işten ayrılan iki işçi hakkında iki ayrı bölge adliye dairesinin farklı sonuca varması üzerine geldi. Dairenin değerlendirmesine göre işçiye kanunda öngörülenden daha uzun izin kullandırılmış olması bile işverenin izin öncesi peşin ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmıyor.
Pratik sonuç şu: İşverenler izin ücretini izne çıkışta ödemeli; ödemeyen işveren, işçinin haklı nedenle feshetmesi halinde kıdem tazminatıyla karşılaşabilir.
3. İSTİHDAM/SOSYAL GÜVENLİK/MEVZUAT
TÜİK Ağustos verileri: Manşet işsizlik düştü, atıl işgücü yükseldi
TÜİK'e göre işsizlik oranı ağustosta 0,3 puan azalarak yüzde 7,8'e indi, işsiz sayısı 106 bin kişi azalarak 2 milyon 740 bine geriledi. İşsizlik oranı erkeklerde yüzde 6,6, kadınlarda yüzde 10,1; genç nüfusta ise yüzde 13 oldu. İstihdam 136 bin kişi artarak 32 milyon 507 bine, istihdam oranı yüzde 48,4'e yükseldi. Ancak tablonun öbür yüzü şöyle: atıl işgücü oranı bir önceki aya göre 0,4 puan artarak yüzde 31'e çıktı. Yani her üç kişiden biri ya iş arıyor, ya çalışmak isteyip iş bulamıyor ya da eksik çalışıyor.
TÜRK-İŞ: Açlık sınırı 37.801, yoksulluk sınırı 123.130 lira
TÜRK-İŞ'in Eylül 2026 Açlık ve Yoksulluk Sınırı Araştırması'na göre Ankara'da yaşayan dört kişilik bir ailenin aylık gıda harcamasını ifade eden açlık sınırı 37 bin 800,92 liraya yükseldi. Gıdanın yanı sıra kira, elektrik, su, yakıt, ulaşım, eğitim ve sağlık gibi zorunlu harcamaları da kapsayan yoksulluk sınırı ise 123 bin 130 lira oldu. Bekâr bir çalışanın aylık yaşama maliyeti 48 bin 884,82 lirayı buldu. Açlık sınırı ağustostaki 37 bin 388,30 liradan yaklaşık 413 lira arttı. Asgari ücret 28 bin 75 lira düzeyinde kaldığı için, bu tutar tek başına dört kişilik ailenin gıda harcamasını bile karşılamıyor; bekâr bir çalışanın yaşama maliyeti de asgari ücretin yaklaşık 20,8 bin lira üzerinde.
4. İŞÇİ SAĞLIĞI
Soma'da 5 madenci hayatını kaybetti
1 Ekim'de saat 13.15 sıralarında Soma'daki İmbat Madencilik'e ait ocakta meydana gelen göçükte 7 işçi toprak altında kaldı, 2'si sağ kurtarıldı, 5'i hayatını kaybetti. Hayatını kaybeden madenciler Halit Ersay, Kerim Ören, Ramazan İnce, İsa Olcay ve Ömer Karakaya. Soruşturma kapsamında işletmenin genel müdürünün de aralarında bulunduğu 9 kişi gözaltına alındı; Adalet Bakanı Akın Gürlek ivedi soruşturma başlatıldığını bildirdi, üç savcı ve başmüfettiş görevlendirildi.
Torbalı'da metal fabrikasında patlama
Aynı gün İzmir Torbalı'da İki-El Metal fabrikasında sabah saat 10.30 sıralarında meydana gelen patlamada 3'ü ağır 7 işçi yaralandı; ağır yaralılardan 25 yaşındaki Suriye uyruklu Halid Abdül Kadir hayatını kaybetti. İş yeri sahibi "taksirle ölüme ve yaralanmaya neden olma" suçundan tutuklandı.
HAFTANIN EMEK BİLANÇOSU
Bu hafta bilanço iki yönlü: Bir yanda manşetlerde gerileyen işsizlik rakamları, öte yanda yüzde 31'e yükselen atıl işgücü, 123 bin lirayı aşan yoksulluk sınırı ve aynı gün iki ayrı işyerinde yaşanan iş cinayetleri. Asgari ücretin açlık sınırının bile altında kaldığı bir tabloda, çalışanın hem geçimi hem de canı tehlikede. Soma'nın yaşandığı yerde 2014'ten sonra yeniden can kaybı verilmesi, sendikaların "hiçbir şey değişmedi" tespitini bir kez daha gündeme taşıdı. Yargıtay'ın izin ücreti kararı ise hakların kâğıt üzerinde kalmaması için mahkemelerin önemini gösteriyor.
Bunlarda ilginizi çekebilir:
Dünya Emek Gündemi
Haftanın İş Kazaları Raporu