Soru: "2026 yılı başında doğum yaptım. Yasal izinlerim, yıllık iznim ve raporum sonrası işe döndüğüm gün, 'çok izin kullandın, süt izni de kullanırsan işler aksar' denilerek ya çok uzak bir şubeye ya da gece mesaisi olan bir birime geçmem istendi. Kabul etmezsem 'haklarını verip çıkaralım' dediler. İhbar süremde çalışmamı istiyorlar. Süt iznim ve iş arama iznim ne olacak? Dava açabilir miyim?
Değerli okurumuz, anlattığınız durum hukuk dilinde "çalışma koşullarında esaslı değişiklik" ve açık bir "ayrımcılık" örneğidir. İşvereniniz sizi doğum yaptığınız ve yasal haklarınızı (süt izni vb.) kullanacağınız için işten soğutmaya ve istifaya (veya ikale yani anlaşmalı feshe) zorlamaktadır.
1. Görev Yeri Değişikliği ve Gece Mesaisi Dayatması
İş Kanunu Madde 22’ye göre, işveren çalışma koşullarında esaslı bir değişikliği (uzak şube, çalışma saati değişikliği) ancak size yazılı olarak bildirmek ve 6 iş günü içinde sizin yazılı onayınızı almak kaydıyla yapabilir.
Emziren Kadın Koruması: Yeni doğum yapmış bir kadına "gece mesaisi" dayatılması, iş mevzuatına da aykırıdır. Onay vermediğiniz takdirde işveren bu değişikliği zorla yapamaz.
2. İhbar Süresi, Süt İzni ve İş Arama İzni Çakışması
İşveren sizi işten çıkaracağını beyan ettiyse ve 8 haftalık ihbar süresini başlatıyorsa:
Süt İzni (1.5 Saat): Bebeğiniz 1 yaşına gelene kadar bu sizin yasal hakkınızdır. Kimse engelleyemez.
İş Arama İzni (2 Saat): İhbar süresi içinde olduğunuz için her gün 2 saat de iş arama izniniz vardır.
Birleştirme: Dilerseniz günlük toplam 3.5 saatlik bu izni (süt + iş arama) mesai bitiminde veya başında kullanabilir, hatta iş arama izinlerini toplu kullanıp ihbar süresini erken bitirebilirsiniz.
3. İş Arama İzni Verilmezse Ne Olur?
İşveren bu izni vermez veya kullandırmazsa, o sürenin ücretini %100 zamlı (2 katı) ödemek zorundadır.
4. Dava Hakkınız: İşe İade ve Ayrımcılık Tazminatı
Size sunulan "haklarını verelim git" teklifi bir fesih bildirimidir.
İşe İade Davası: Eğer iş yerinde 30’dan fazla çalışan varsa, fesihten itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurarak "işe iade" davası açabilirsiniz.
Ayrımcılık Tazminatı: Doğum nedeniyle bu muameleye maruz kaldığınızı ispatlarsanız, İş Kanunu 5. madde uyarınca 4 aya kadar ücretiniz tutarında "Ayrımcılık Tazminatı" talep etme hakkınız doğar.
Özetle: Size yapılan dayatmayı kabul etmek zorunda değilsiniz. Yazılı onay vermeyin. İşten çıkarılırsanız tüm tazminatlarınızın yanı sıra hukuk yoluna başvurarak bu "analık hakkı kıyımının" hesabını sorabilirsiniz.