Soru: 6 yıldır demir-çelik fabrikasında taşeron bünyesinde kütük demir kesimcisi olarak çalışıyorum. Fabrikada 60’tan fazla taşeron var. Başımızda taşeron şefi yok, emirleri fabrikanın kendi şeflerinden alıyoruz. Maaşlarımız düşük ve gece mesaisi farkımız yok. İş akdim sona erdiğinde, geriye dönük olarak fabrikanın kadrolu işçisiymişim gibi haklarımı mahkemede talep edebilir miyim?
Yanıt: Evet, durumunuz hukukta "Muvazaa" (Hileli Taşeronluk) kapsamında değerlendirilir ve geriye dönük haklarınızı talep etmeniz mümkündür.
1. Muvazaa Tespiti ve Sonuçları
İş Kanunu uyarınca, asıl işverenin (fabrikanın) asıl işi olan kütük kesimi gibi üretim faaliyetleri, teknolojik uzmanlık gerektirmeden taşerona verilemez. Özellikle başınızda taşeron firmaya ait bir şef bulunmaması ve doğrudan fabrikanın sevk ve idaresinde olmanız, aradaki taşeronluk ilişkisinin kağıt üzerinde kaldığını gösterir.
2. Talep Edilebilecek Haklar
Mahkemece muvazaa tespit edildiğinde, işe girdiğiniz ilk günden itibaren fabrikanın asıl işçisi sayılacağınız için şu taleplerde bulunabilirsiniz:
Ücret Farkı: Kadrolu işçilerle aranızdaki maaş farklarının geriye dönük tahsili.
Sosyal Haklar: Gece mesaisi, ikramiye, yakacak yardımı ve diğer TİS (Toplu İş Sözleşmesi) yardımları.
Tazminat Esası: Kıdem ve ihbar tazminatlarınızın, taşeron bordrosu üzerinden değil, fabrikanın emsal işçisine ödediği yüksek brüt ücret üzerinden hesaplanması.
3. İspat Unsurları
Mahkeme sürecinde en güçlü delilleriniz; fabrikanın şeflerinden talimat alıyor olmanız, fabrika ekipmanlarını kullanmanız ve yaptığınız işin fabrikanın ana üretim hattının ayrılmaz bir parçası olmasıdır.