SORU: Radyasyonlu cihazlara servis veren teknik personel "Yıpranma Payı"ndan (Fiili Hizmet Süresi Zammı) yararlanabilir mi?
YANIT:
Mevzuat Ne Diyor? 5510 Sayılı Kanun’un 40. maddesi ve buna bağlı yönetmelikler uyarınca; "Radyoaktif maddelerle yapılan işler" ile "X-ışınları cihazlarında çalışanlar" fiili hizmet süresi zammından yararlanır. Eskiden bu hak sadece sağlık personeline (doktor, röntgen teknisyeni vb.) özgü gibi görünse de, Yargıtay ve SGK uygulamaları bu kapsamı genişletmiştir.
2. Teknik Servis Personeli Yararlanabilir mi?
Evet, yararlanabilir. Kanun burada "unvana" değil, "yapılan işin niteliğine" ve "maruz kalınan riskin süresine" bakar.
Eğer siz, cihazların kurulumu, bakımı ve kalibrasyonu sırasında (cihazlar aktifken veya test aşamasında) iyonlaştırıcı radyasyona maruz kalıyorsanız, sizin için de primlerin "Yıpranma Payı" (eskiden 506 sayılı kanun döneminde de mevcuttu) dahil edilerek yatırılması gerekir.
Bu kapsamda çalışanlar için her yıl (360 gün) için 90 gün ek prim gün sayısı eklenir. Yani sizin dediğiniz gibi "4 yıl çalışıp 5 yıl sayılma" mantığı tam olarak budur.
3. Şirket Prim Yatırmadıysa Geriye Dönük Dava Açılabilir mi?
Kesinlikle açılabilir. Bu bir "Hizmet Tespit Davası" veya **"Fiili Hizmet Süresinin Tespiti Davası"**dır.
1998 yılından bu yana geçen süreler için işverenin eksik yatırdığı bu primlerin (yıpranma paylı primlerin) tespiti ve SGK kayıtlarına işletilmesi talep edilir.
Zamanaşımı: Hizmet tespit davalarında işten ayrıldıktan sonra 5 yıllık bir süre olsa da, fiili hizmet süresi zammı gibi durumlarda Yargıtay daha esnek davranabilmektedir. Ancak çalışmaya devam ederken bu davayı açmanız hak kaybını önler.
İSPAT SÜRECİNDE KRİTİK NOKTALAR
Mahkeme aşamasında şu belgeler davanın kaderini belirler:
Dozimetre Kayıtları: Çalıştığınız süre boyunca adınıza tanımlanmış dozimetre kayıtları en güçlü delildir.
TAEK (Türkiye Atom Enerjisi Kurumu) Kayıtları: Cihazların servis yetkilisi olarak isminizin bildirilip bildirilmediği.
İş Tanımı ve Servis Formları: Yaptığınız bakım ve kalibrasyon işlemlerinin radyasyon yayan ünitelerle doğrudan ilgili olduğunun ispatı.
SONUÇ: Hastanelerdeki röntgen, tomografi veya MR (MR radyasyon değil manyetik alan yayar ancak benzer riskler taşır) sistemlerine teknik servis veren personelin bu haktan yararlanması gerektiğine dair çok sayıda emsal karar mevcuttur. İşvereninizin bu özel primi (farklı bir iş kolu koduyla) yatırmamış olması, sizin anayasal sosyal güvenlik hakkınızın ihlalidir.