Soru: 17 yıllık çalışanım ve KML (lösemi) hastasıyım. İşveren, "Heyet raporun yoksa gece vardiyasına girmek zorundasın" diyerek beni zorluyor. İşverenin bu dayatması yasal mı?
Cevap: İş hukukumuzda işverenin en temel ödevlerinden biri **"İşçiyi Gözetme Borcu"**dur. Bu borç, işçinin sağlığı tehlikeye girdiğinde bir tercih değil, emredici bir yükümlülüktür.
1. İşveren "Bilmiyorum" Diyemez
İşveren, işçinin kanser hastası olduğunu ve tedavi gördüğünü bildiği andan itibaren (ister işyeri hekimi raporuyla ister uzman doktor beyanıyla), o işçiyi sağlığını riske atacak bir çalışma düzenine (gece vardiyası, ağır fiziksel iş vb.) zorlayamaz. "Heyet raporu yoksa geceye girersin" demek, işçinin yaşam hakkını hiçe saymaktır.
2. Gece Çalışması ve Sağlık Riski (4857 Sayılı Kanun)
İş Kanunu'nun 69. maddesi der ki: "Gece postalarında çalıştırılan işçiler, sağlıklarının bu çalışmaya dayanıklı olmadığına ilişkin sağlık raporu aldıklarında, işveren bu işçilere durumlarına uygun gündüz postalarında iş vermekle yükümlüdür." Burada işverenin "Gündüz postasında yerim yok" bahanesi hukuken geçersizdir. İşveren, organizasyon şemasını bu işçinin sağlığına göre yönetmek zorundadır.
3. İşverenin Hukuki Riski (Tazminat ve Ceza)
Eğer işveren, işçiyi zorla gece vardiyasına dahil eder ve bu durum işçinin hastalığının ilerlemesine veya bir iş kazasına neden olursa:
Maddi ve Manevi Tazminat: İşveren ağır bir tazminat yüküyle karşı karşıya kalır.
Haklı Fesih: İşçi, bu baskı nedeniyle iş sözleşmesini haklı nedenle (istifa ederek ama kıdem tazminatını alarak) derhal feshedebilir.
4. Çözüm Yolu: Yazılı İhtar
İşçinin yapması gereken en güvenli hamle; tedavi gördüğü hastaneden aldığı durum bildirir raporu bir dilekçe ekinde işverene sunmak ve "Sağlık durumumun gece çalışmasına uygun olmadığı sabittir, gündüz postasında görevlendirilmemi talep ediyorum" diyerek yazılı kayıt oluşturmaktır.