Soru: 4857 sayılı İş Kanununa göre işverenin 'Mazeret İzni' (Ücretli veya Ücretsiz) verme yükümlülüğü hangi halleri kapsar? Yasal olarak tanımlanmış mazeret izin süreleri kaç gündür ve bu sürelerin yıllık izinle bir ilgisi var mıdır?
Yanıt:
1. Ücretli Mazeret İzinleri: İş Kanunu'na göre işveren şu hallerde ücretli izin vermek zorundadır (Yani işçinin maaşından kesemez, yıllık izninden düşemez):
Evlilik: İşçinin evlenmesi halinde 3 gün.
Vefat: İşçinin anne, baba, eş, kardeş veya çocuğunun ölümü halinde 3 gün.
Doğum: İşçinin eşinin doğum yapması halinde (babalık izni) 5 gün.
Engelli Çocuk: En az %70 oranında engelli çocuğu olan ebeveyne, randevu/tedavi için yılda bir kez 10 gün (toptan veya bölümler halinde).
2. Ücretsiz Mazeret İzni:
Mevzuatta, yukarıdaki özel durumlar dışında işvereni "ücretsiz mazeret izni" vermeye zorlayan bir madde yoktur.
Yani çalışan "Bugün bankada işim var, mazeret izni istiyorum" dediğinde işveren "Hayır" diyebilir. Bu tamamen işverenin inisiyatifindedir (Yönetmelik veya Sözleşmede özel bir hüküm yoksa).
3. Yol İzni (Ekstra Hak):
Yıllık iznini işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek olanlara, yolda geçecek süreler için (belgelenmesi şartıyla) 4 güne kadar ücretsiz yol izni verilmesi zorunludur.
✍️ Not:
"İş hayatında 'keyfi mazeret' diye bir izin türü yoktur. Kanun koyucu sadece doğum, ölüm ve evlilik gibi hayati dönemeçlerde 'zorunlu ücretli izin' tanımlamıştır. Bunun dışındaki her türlü mazeret izni talebi, işverenin yönetim hakkına tabidir.