SORU: Merhaba. Hamile bir personelimiz var. İstirahate ayrılmadan önce biz ona işten çıkarmak istediğimizi söyledik ama o yine de istirahat almış bize getirdi. Yerine bir eleman almak zorundayız çünkü yaptığı işi 4 ay idare edemeyiz. Biz kıdem tazminatı hakları neyse ödeme yaparsak, bu işçiyi işten çıkarabilir miyiz? Biz firma olarak zor durumda kalır mıyız?
YANIT:
Sayın işveren, niyetiniz "haklarını ödeyip helalleşmek" gibi görünse de, attığınız adım hukuk nezdinde "Kötü Niyet" ve "Geçersiz Fesih" kategorisine girmeye çok müsaittir. Sorunuzu Türk İş Hukuku’nun gerçekleriyle yanıtlayalım:
1. Hamilelik Nedeniyle Fesih Yasaktır! İş Kanunu’nun 18. Maddesi açıkça belirtir: Hamilelik, işveren için geçerli bir fesih sebebi olamaz. İşçinin "işini 4 ay idare edemeyecek olmanız" hukuken geçerli bir mazeret değildir. Şirketlerin iş organizasyonunu bu geçici süreye göre ayarlaması beklenir (örneğin geçici süreli işçi alımı).
2. İstirahat Halinde Fesih Yapılamaz İşçi şu an istirahatli (raporlu) ise, rapor süresi boyunca iş sözleşmesini feshedemezsiniz. Yargıtay uygulamalarına göre, raporlu işçiye yapılan fesih bildirimi ancak rapor bitiminde hüküm doğurur. Ancak burada asıl tehlike feshin nedenidir.
3. "Kıdemini Verdim, Bitti" Diyemezsiniz (İşe İade Riski) Eğer iş yerinizde 30 veya daha fazla işçi çalışıyorsa ve işçinin en az 6 aylık kıdemi varsa, işçi "İşe İade Davası" açacaktır.
Mahkeme bu feshin hamilelik nedeniyle yapıldığına hükmederse; işçiye 4 aya kadar boşta geçen süre ücreti ve 4 ila 8 ay arasında işe başlatmama tazminatı ödemek zorunda kalırsınız.
Üstelik bu tazminatlar, ödediğiniz kıdem ve ihbar tazminatının üzerine eklenir.
4. Kötü Niyet ve Ayrımcılık Tazminatı Daha da kritiği; İş Kanunu’nun 5. maddesindeki "Eşit Davranma İlkesine Aykırılık" nedeniyle işçi, 4 aya kadar ücreti tutarında "Ayrımcılık Tazminatı" talep edebilir. Hamile bir kadını bu sebeple işten çıkarmak, doğrudan cinsiyet ayrımcılığı olarak yorumlanır.
Sonuç olarak: Sadece kıdem tazminatı ödeyerek bu işten "temiz" çıkamazsınız. Firma olarak hem ciddi tazminat yükleri hem de idari para cezaları ile karşı karşıya kalabilir, "kötü niyetli işveren" damgası yiyebilirsiniz. Yerine eleman almanız gerekiyorsa, bunu belirli süreli (geçici) bir sözleşmeyle yapmanız hukuk yoludur.