Soru: "32. haftada doktor raporuyla doğum öncesi iznine ayrılan, ancak daha sonra işten ayrılan bir kadın sigortalı; 38. haftada gerçekleşen 'ölü doğum' neticesinde, 16 haftalık analık izni süresine ilişkin iş göremezlik ödeneği ve emzirme ödeneği gibi haklardan yararlanabilir mi?"
Sosyal güvenlik mevzuatımız, bu tür üzücü durumlarda kadın sigortalıyı koruyan ve haklarını güvence altına alan düzenlemelere sahiptir. Bu konuda merak edilen hususları yasal çerçevede şöyle açıklayabiliriz:
1. Ölü Doğumun Analık İznine Etkisi
Sosyal güvenlik mevzuatına ve iş hukukuna göre; gebeliğin 24. haftasından sonra gerçekleşen doğumlar (ölü doğum olsa dahi) "doğum" olarak kabul edilir. Bu nedenle bu tür üzücü bir durumla karşılan kişi de doğum yapmış bir kadının sahip olduğu tüm yasal izin haklarına sahiptir.
2. 16 Haftalık İş Göremezlik Ödeneği Hakkı
Sigortalı kadın 32. haftada rapor alarak izne ayrıldığı için hakları başlamıştır.
Ödenek Hakkı: Doğumun ölü gerçekleşmiş olması, "Geçici İş Göremezlik Ödeneği" (rapor parası) alınmasına engel değildir. Dolayısı ile doğum öncesi 8 ve doğum sonrası 8 hafta olmak üzere toplam 16 haftalık sürenin ödeneğini SGK'dan alma hakkına sahiptir.
İşten Ayrılmış Olma Durumu: Sigortalı kadın işçinin 32. haftada raporu aldıktan sonra işten ayrılmış olması bu hakkı öldürmez. Önemli olan, istirahat raporunun başladığı tarihte sigortalılık niteliğinin devam ediyor olmasıdır. Rapor başladığında sigortalı olduğu için 16 haftalık ödenek hakkı baki kalır.
3. Emzirme Ödeneği (Süt Parası)
Maalesef, SGK uygulamasında emzirme ödeneğinin ödenebilmesi için çocuğun sağ doğmuş olması şartı aranmaktadır. Ölü doğumlarda emzirme ödeneği (süt parası) ödenmemektedir.
4. Ücret Hakkında:
Burada bir kavram karışıklığını gidermek gerekir: SGK, bu 16 haftalık sürede maaşın yaklaşık 2/3'üne denk gelen "Geçici İş Göremezlik Ödeneği" öder. İşveren ise, sözleşmede özel bir hüküm yoksa, çalışılmayan bu süre için ücret ödemek zorunda değildir.
Sonuç:
Ölü doğum yapan kadın işçi 24. haftayı geçtiği için 16 haftalık rapor parasını (iş göremezlik ödeneğini) SGK’dan talep etmelidir. İşten ayrılmış olması, raporun başladığı tarihte sigortalı olduğu için bu süreci etkilemez. Hastaneden alınan doğum raporunun ve "ölü doğum" kaydının SGK sistemine işlendiğinden emin olunmalıdır.