Soru: "6 yıl çalıştığım iş yerinden çıkarılırken bana bazı kağıtlar imzalattılar. 'Bütün haklarımı aldım' desem bile ödenmeyen fazla mesailerim için dava açabilir miyim? Bu belgelerin hukuken geçerli sayılması için hangi şartlar gerekir?"
Değerli Okurumuz,
İşten ayrılırken işçiye imzalatılan ve "alacağım kalmadı" anlamına gelen belgelere hukukta ibraname denir. Ancak her imzalı kağıt, işçinin haklarından vazgeçtiği anlamına gelmez. Bir ibranamenin mahkemede geçerli kabul edilebilmesi için yasaların aradığı çok sıkı şartlar vardır.
1. İbranamenin Geçerlilik Şartları Nelerdir?
İşverenlerin size imzalattığı belgenin hukuken "geçerli" sayılabilmesi için şu 3 temel şartın aynı anda bulunması gerekir:
Zaman Şartı: Belge, işten çıkarıldığınız günden en az 1 ay sonra imzalanmış olmalıdır. İşten çıkarıldığınız gün veya bir hafta sonra imzalatılan belgeler, tarihine bakılmaksızın geçersizdir.
İçerik Şartı: Belgede "Tüm haklarımı aldım" gibi genel bir ifade yerine; kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai gibi her bir kalemin miktar olarak (TL cinsinden) tek tek yazılması gerekir.
Ödeme Şartı: Belgede yazan miktarların mutlaka banka kanalıyla ödenmiş olması şarttır. Banka dekontu ile belgedeki rakam birbirini tutmalıdır.
2. "Zor Durumda Kalma" ve Baskı Hali
İş hukukunda işçinin işini kaybetme korkusu veya tazminatını alamama endişesiyle imza atması, iradenin sakatlandığı bir durum olarak görülür. Eğer fazla mesaileriniz ödenmediyse ve siz o anki darlıkla "aldım" diye imza attıysanız, yukarıdaki şartlar (özellikle 1 aylık bekleme süresi) oluşmadığı için hakkınızı aramanızın önünde bir engel yoktur.
3. Fazla Mesai Alacağınızı Nasıl Alırsınız?
İmzaladığınız kağıda rağmen;
İş arkadaşlarınızın şahitliği (tanık beyanı),
İşyeri giriş-çıkış kayıtları,
Sizden mesai yapmanızı isteyen e-postalar veya mesajlar ile,
yapmış olduğunuz fazla çalışmaları kanıtlayabilir ve bu paranın ödenmesini talep edebilirsiniz.
Özetle: İşten çıkarıldığınız gün, o anki sıkıntılı durumunuzdan yararlanılarak size apar topar imzalatılan hiçbir belge, 6 yıllık emeğinizin ve alın teriniz olan fazla mesailerinizin üzerine sünger çekemez.