SORU: "4 yıldır çalıştığım firmaya girerken, açık öğretimde okuduğum için yılda 4 gün sınav izni kullanma konusunda eski patronumla sözlü olarak anlaşmıştık. Bu 4 yıl boyunca hiçbir sorun çıkmadı. Ancak patronum vefat edince yerine geçen oğlu, kullandığım bu izinler için bana ihtar yazmaya başladı. 'Sözlü anlaşma beni bağlamaz' diyor. Eğitimim yarım mı kalacak? Ne yapmalıyım?"
CEVAP:
Değerli okurumuz, iş hukukunda sadece yazılı sözleşmeler değil, "İşyeri Uygulaması" haline gelmiş fiili durumlar da bağlayıcıdır. Yeni işverenin "benim haberim yoktu" demesi, mevcut haklarınızı tek taraflı olarak ortadan kaldırmaz.
1. 4 Yıllık Uygulama Artık Bir "İş Şartı"dır
İş Kanunu uyarınca, bir uygulama iş yerinde herhangi bir itiraz olmaksızın uzun süre (Yargıtay bunu genelde 3 yıl ve üzeri kabul eder) devam etmişse, bu durum artık "iş şartı" haline gelmiş sayılır. 4 yıldır bu izinleri kullandığınızı bordro kayıtları, sınav giriş belgeleri veya tanık beyanlarıyla ispat edebiliyorsanız; bu hak artık iş sözleşmenizin ayrılmaz bir parçasıdır.
2. İş Kanunu Madde 22: Esaslı Değişiklik Yapılamaz
İşveren, çalışma koşullarında işçi aleyhine bir değişiklik yapmak istiyorsa (örneğin var olan sınav izninizi iptal etmek), bunu size yazılı olarak bildirmek zorundadır. Siz bu değişikliği 6 iş günü içinde yazılı olarak kabul etmediğiniz sürece, işveren sizi bu kurala uymaya zorlayamaz ve eski hakkınızı kullandığınız için size geçerli bir ihtar veremez.
3. Haksız İhtara Karşı "Savunma" Kalkanı
Size verilen ihtar, ileride tazminatsız fesih için zemin hazırlama girişimi olabilir. Bu nedenle:
İhtarı teslim alırken "İçeriği kabul etmiyorum, savunma hakkımı kullanacağım" şerhini düşerek imzalayın.
Yazılı savunmanızda; bu iznin işe alım aşamasında kararlaştırıldığını, 4 yıldır kesintisiz uygulandığını ve "işyeri uygulaması" niteliği kazandığını açıkça belirtin.
4. Hukuki Durum ve Riskler
İşverenin bu baskıyı sürdürmesi ve yasal hakkınızı kullandırmaması, çalışma koşullarının uygulanmaması anlamına gelir. Bu durumda iş sözleşmesini feshetme hakkınız doğabilir; ancak bu süreç ispat yükü bakımından teknik detaylar içerdiğinden, bir adım atmadan önce mutlaka uzman bir hukukçuya danışmanız, tazminat haklarınızı korumak açısından hayati önem taşır.
Özetle: Babanın verdiği söz ve 4 yıllık uygulama yeni işvereni de bağlar. Hakkınızdan vazgeçmeyin, ancak süreci mutlaka yazılı belgeler ve savunmalarla kayıt altına alın.