Soru: "Bir firmaya başvurunca 2 yıllık bir sözleşme imzalattılar; 2 yıl içinde ayrılırsam maaşımın 3 katı ödeme yapacağım, aynı sektörde 2 yıl çalışamayacağım gibi sadece firmanın lehine maddeler var. 8 ay sonra şube değişikliği yaptılar, sigortamı 'girdi-çıktı' yapmışlar, haberim yoktu. Şube değiştirirken 'tüm haklarımla geçiyorum' diye bir belge daha imzalattılar. İşten çıkmak istesem bu sözleşmeleri geri isteme hakkım var mı? Aleyhime bir durum oluşur mu?"
Cevap:
İmzaladığınız bu sözleşme, hukuk dilinde "tek taraflı cezai şart" ve "geçersiz rekabet yasağı" unsurları barındırmaktadır. 2026 yılındaki güncel hukuki bakış açısıyla durumunuz şudur:
1. "Maaşın 3 Katı Ödeme" (Cezai Şart) Geçersizdir Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre; bir sözleşmede yer alan cezai şartın geçerli olabilmesi için "karşılıklılık" ilkesine dayanması gerekir. Yani, işçi ayrıldığında tazminat ödeyecekse, işveren işçiyi haksız yere çıkardığında da aynı miktarda tazminat ödemeyi taahhüt etmelidir. Sadece işçiyi borç altına sokan, işverene yükümlülük getirmeyen tek taraflı cezai şartlar hukuken geçersizdir. Korkmanıza gerek yok.
2. Rekabet Yasağı ve Şartları Aynı sektörde 2 yıl çalışamama şartı (Rekabet Yasağı), her işçi için uygulanamaz. Bu yasağın geçerli olması için; işçinin işverenin müşteri portföyüne veya ticari sırlarına tam erişimi olması ve bu durumun işverene ciddi zarar verme ihtimali bulunması gerekir. Ayrıca, bu yasak karşılığında işçiye bir bedel ödenmiyorsa veya yasak coğrafi/zaman açısından çok geniş tutulmuşsa mahkemelerce iptal edilir. Sizin durumunuzda bu madde büyük ihtimalle "ölü doğmuş" bir maddedir.
3. "Girdi-Çıktı" Yapılması ve Hakların Devri Haberiniz olmadan yapılan "girdi-çıktı" işlemi, kıdem tazminatı ve yıllık izin haklarınızı sıfırlama amacı taşıyan hukuka aykırı bir işlemdir. Ancak şube değişikliğinde imzaladığınız "tüm haklarımla geçiyorum" beyanı, aslında sizin kıdeminizin kesintisiz devam ettiğinin bir delilidir. Yani kağıt üzerindeki çıkışın bir hükmü kalmaz, toplam süreniz (8 ay + yeni şube) üzerinden haklarınız korunur.
4. Sözleşmeleri Geri İsteme Hakkı İmzaladığınız sözleşmenin bir nüshasını istemek en doğal hakkınızdır. Ancak firma bunu geri vermezse bile, iş mahkemesi aşamasında bu belgeleri ibraz etmek zorundadırlar.
Sonuç olarak: İmzaladığınız sözleşme büyük oranda "tek taraflı" olduğu için hukuk karşısında zayıftır. İstifa etmeniz durumunda, işverenin sizden o fahiş tazminatları alması mevcut yasalar ve Yargıtay uygulamaları (karşılıklılık ilkesi yokluğu) nedeniyle pek mümkün görünmemektedir.