Soru: Eşim doğumuna 3 hafta kalana kadar çalışabileceğine dair doktor raporu aldı ve ay sonunda izne ayrılacak. Ancak işyerinde eşimi işten çıkarma yönünde bir eğilim oluştuğunu gözlemliyoruz. Hamile bir işçi bu aşamada işten çıkarılabilir mi? Çıkarılırsa yasal haklarımız nelerdir?
Çalışma hayatında hamilelik, bir "işten çıkarma gerekçesi" değil; kanunla koruma altına alınmış bir "mutlak dokunulmazlık" sürecidir. 4857 sayılı İş Kanunu ve Yargıtay'ın yerleşik içtihatları çerçevesinde durumu analiz edelim:
1. Fesih Yasağı ve Geçersizlik
İş Kanunu’nun 18. maddesi uyarınca; cinsiyet, medeni hal ve hamilelik nedeniyle iş sözleşmesinin feshedilmesi kesinlikle yasaktır. İşverenin bu aşamada yapacağı bir fesih "geçersiz" hükmündedir.
2. İzlenmesi Gereken Hukuki Yol Haritası
Eğer işveren bu haksız temayülü eyleme dönüştürürse, şu adımlar hayati önem taşır:
İşe İade Davası: İş yerinde 30 veya daha fazla işçi çalışıyorsa, fesih bildiriminden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulmalı, sonuç alınamazsa işe iade davası açılmalıdır.
Kötüniyet ve Ayrımcılık Tazminatı: Hamilelik nedeniyle yapılan fesih, aynı zamanda bir "ayrımcılık" suçudur. İş Kanunu Madde 5 uyarınca, 4 aya kadar ücret tutarında Ayrımcılık Tazminatı talep hakkı doğar.
İhbar ve Kıdem Tazminatı: Şartlar oluşmuşsa (en az 1 yıl kıdem), fesih halinde bu tazminatlar da eksiksiz ödenmelidir.
3. Sosyal Güvenlik Hakları (Analık Ödeneği)
İşten çıkarılma gerçekleşse dahi, eşinizin doğumdan önceki bir yıl içinde 90 gün prim ödemesi varsa, SGK’dan alacağı Analık Geçici İş Göremezlik Ödeneği (Doğum Parası) hakkı kaybolmaz.