Soru: Her yıl Ramazan ayında yapılan erzak yardımını bordroya yansıtırken; 1) Faturadaki KDV dahil olmayan net tutarı mı kişi sayısına bölmeliyim? 2) Bu tutar brütleşirken Gelir Vergisi ve Damga Vergisi dışında bir kesinti (SGK gibi) yapılacak mı?
Erzak yardımı gibi ayni yardımların bordrolaştırılmasında izlenecek yol ve mali yükümlülükler şöyledir:
1. Hangi Tutarı Esas Almalısınız? (Net vs. Brüt/KDV)
Kural: İşçiye sağlanan ayni menfaatin değeri belirlenirken KDV dahil toplam tutar esas alınmalıdır.
Neden? Çünkü işçinin eline geçen (veya onun adına harcanan) gerçek ekonomik değer, faturanın son rakamıdır. KDV, bu yardımın maliyetinin bir parçasıdır. Dolayısıyla, KDV dahil toplam fatura tutarını kişi sayısına bölerek bulduğunuz rakam, işçinin **"Net Menfaati"**dir.
Hatalı İşlem: KDV hariç tutarı baz alırsanız, işçiye sağlanan menfaati eksik beyan etmiş olursunuz.
2. Kesintiler: Neler Kesilir, Neler Kesilmez? Erzak yardımı bir "ayni yardım" (mal olarak verilen yardım) olduğu için sosyal güvenlik ve vergi açısından farklılık gösterir:
SGK Primi (Kesilmez): 5510 sayılı Kanun’un 80. maddesi uyarınca, "ayni yardımlar" (nakit ödenmeyen, mal olarak verilenler) prim esas kazanca (SPEK) dahil edilmez. Dolayısıyla erzak yardımı tutarı üzerinden SGK işçi ve işveren primi hesaplanmaz.
Gelir Vergisi (Kesilir): Bu yardım işçiye sağlanan bir menfaat olduğu için brütleştirilerek Gelir Vergisi’ne tabi tutulur.
Damga Vergisi (Kesilir): Ücret ödemesi kapsamında değerlendirildiği için binde 7,59 oranında Damga Vergisi hesaplanır.
3. Brütleştirme Formülü: Bulduğunuz KDV dahil kişi başı tutar "Net" kabul edilir. Bunu bordroya eklemek için Gelir Vergisi dilimine (örneğin %15 veya %20) ve Damga Vergisi'ne göre brütleştirmeniz gerekir.
Özet Formül: > Kişi Başı Net Değer = (Fatura Toplamı [KDV Dahil] / Kişi Sayısı) Bordro Girişi = Bu net değerin sadece GV ve DV kullanılarak brütleştirilmiş hali. (SGK kesintisi yok!)