Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü, 24.07.2026 tarihli ve 2026/19 sayılı Genelge ile 5510 sayılı Kanun’a eklenen Ek 24’üncü maddenin uygulama detaylarını netleştirdi. New düzenleme ile Kurumdan gelir veya aylık alanların birikmiş prim borçları, herhangi bir icra takibi veya borçlunun muvafakati (rızası) aranmaksızın doğrudan maaşlarından kesilerek tahsil edilecek. Söz konusu uygulamanın öne çıkan başlıkları, kesinti oranları, kesintinin kapsamı ve Genelge’de yer alan somut olay örnekleri aşağıda detaylandırılmıştır.
1. Kesinti Hangi Oranda Yapılacak?
Kanun metninde kesinti tutarı için " %25 oranını geçmemek üzere " ifadesi yer alsa da SGK Genelge ile standart kesinti oranını %10 olarak belirlemiştir. Aksine bir düzenleme yapılmadıkça borç bitene kadar her ay gelir veya aylıkların %10'u oranında re'sen kesinti yapılacaktır.
2. Hangi Borçlar Kesinti Kapsamında?
Zamanaşımına uğramamış olmak kaydıyla kesintiye konu olacak prim borçları şunlardır:
- GSS Prim Borçları: 60/1-g, 60/1-d, 60/7 ve Ek 13 kapsamındaki Genel Sağlık Sigortası borçları.
- Mülga ve Ek Madde Sigortaları: İsteğe bağlı (Mülga 85), topluluk (Mülga 86), tarım (2925) ile Ek 5 ve Ek 6 borçları.
- Bağ-Kur (4/1-b): Zorunlu sigortalılıktan kaynaklanan prim borçları.
- Emekli Keseneği / Emekli Sandığı (4/1-c): 5434 sayılı Kanun kapsamında tamamı ödenmeyen borçlanmalar, ilgi devamı GSS primleri ve intibak tashih borçları.
3. Somut Uygulama Örnekleri (Kimden Nasıl Kesilecek?)
Genelge, uygulamanın kimleri kapsayıp kimleri kapsamayacağını 6 farklı senaryo ve örnek üzerinden açıklığa kavuşturmaktadır:
- Emekli Olduktan Sonra Tespit Edilen Borçlar (Örnek 1): Sigortalı (A)’ya 1.1.2025’te yaşlılık aylığı bağlanmıştır. Ancak bağlandıktan sonra (A)’nın geçmiş döneme ait GSS prim borcu olduğu tespit edilmiştir. Bu borç, Ek 24. madde uyarınca doğrudan yaşlılık aylığından %10 kesilerek tahsil edilir.
- Vefat Eden Sigortalının Borcunun Eş ve Çocuğa Yansıması (Örnek 2 & 3): Çalışırken veya yaşlılık aylığı alırken vefat eden sigortalının geçmişe dönük prim borcu bulunması halinde; bu borç, vefat eden kişiden dolayı ölüm aylığı (dul/yetim aylığı) alan eş ve çocukların maaşlarından kesilir.
- Dul/Yetim Aylığı Alan Kişinin Kendi Prim Borcu (Örnek 4): Vefat eden eşinden ölüm aylığı alan (H)’nin, kendi geçmiş sigortalılığından dolayı GSS borcu bulunmaktadır. Kişinin kendi borcu, yine eşinden aldığı ölüm aylığından kesilebilir.
- KRİTİK İSTİSNA: Başka Maaştan Borç Kesilmez (Örnek 5): (J)’nin hem babası hem eşi vefat etmiştir ancak (J) sadece eşinden ölüm aylığı almaktadır. Borcu olan kişi ise ölen babasıdır. Baba için ölüm aylığı almayan (J)’nin, eşinden aldığı maaştan babasının borcu kesilemez. Kesintinin yapılabilmesi için borçlu merhum üzerinden doğrudan aylık alınıyor olması şarttır.
- Çift Maaş Alanlarda Kesinti Mantığı (Örnek 6): (K), hem ölen babasından hem ölen eşinden çift ölüm aylığı almaktadır. Babasının prim borcu bulunmakta, eşinin borcu bulunmamaktadır. Babasının borcu sadece babasından aldığı aylıktan kesilir; eşinden aldığı aylığa dokunulmaz. Ancak (K)’nin kendi kişisel borcu varsa, aldığı her iki aylıktan da kesinti yapılır.
4. Kesintide Sıralama ve Diğer Kesintilerle İlişkisi
Birden fazla borç türü veya dosyası bulunan sigortalılarda tahsilat en eski zamanaşımsız borçtan başlanarak şu sırayla yapılır:
- GSS Borçları
- İsteğe Bağlı / Tarım / Ek 5-6 Borçları
- Bağ-Kur (4/1-b) Borçları
- Emekli Sandığı (4/1-c) Borçları.
Haciz, Nafaka ve Yersiz Ödemeler:
- Amme alacakları takibinde nafaka alacakları her zaman önceliklidir.
- Kurumun yersiz ödemelerden doğan 5510 / 96. madde kesintisi devam ediyorsa, bu kesinti bitene kadar prim borcu kesintisine başlanmaz.
- Ancak prim borcu kesintisi devam ederken yeni bir 96. madde kesintisi doğarsa, her iki kesinti birlikte (eş zamanlı) yürütülür.
5. Yersiz Kesintilerin İadesi ve İtiraz Mercileri
Kesintilere ilişkin itirazlar borcun türüne göre ilgili SGK İl Müdürlüklerine / Sosyal Güvenlik Merkezlerine yapılacaktır. Yersiz veya hatalı yapılan kesintiler, sigortalının Kuruma veya Hazineye başkaca borcu olmaması durumunda 5510/89. madde hükümlerine göre faiziyle iade edilir. Aylığın sonradan iptal edilmesi (yersiz bağlandığının anlaşılması) durumunda ise, kesilen prim borçlarına bakılmaksızın ödenen tüm aylıklar 96. madde uyarınca ilgiliden geri tahsil edilir.
Kıdem tazminatına hak kazanmayan işçiye ödeme yapılabilir mi?
Ara zam neden konuşulmuyor?