Soru: "Merhabalar Hüseyin Bey, borçlarım çoğaldığı için sigortaya yatan paramı geri almak istiyorum. 1200 güne yakın primim var, emeklilik şu an umurumda değil, bu parayı nasıl alabilirim?"
Yanıtımız:
Değerli okurumuz, ekonomik zorluklar nedeniyle biriken primlerinizi bir kurtarıcı gibi görmenizi anlıyoruz. Ancak Sosyal Güvenlik Sistemi, bankadaki bir birikim hesabı değil, bir "sosyal risk" sigortasıdır. Bu nedenle, içeride biriken parayı dilediğiniz zaman çekmeniz yasal olarak mümkün değildir.
Bu noktada, sigortalılık türünüze göre şartlar değişmektedir:
1. 4-A’lı (İşçi) Olarak Çalışıyorsanız:
Sizin durumunuzda olduğu gibi bir iş yerinde sigortalı çalışansanız, prim iadesi (Toptan Ödeme) alabilmeniz için şu iki şartın aynı anda gerçekleşmesi gerekir:
İşten ayrılmış olmanız: Aktif olarak çalışmıyor olmanız gerekir.
Yaş şartını tamamlamanız: Emeklilik için gereken yaşı (kadınlarda 58, erkeklerde 60-65 arası) doldurduğunuz halde, emekli olmaya yetecek prim gününüzün bulunmaması gerekir.
Yani 1200 gününüz varken, sadece işten çıkmanız yetmez; aynı zamanda yaşlılık dönemine gelmiş olmanız şarttır.
2. 4-B’li (Bağ-Kur/Esnaf) Olsaydınız:
Eğer esnaf olsaydınız, yukarıdaki yaş şartına ek olarak "iş yerini kapatmış veya devretmiş" olma şartı aranacaktı. Ancak 4-A’lı bir çalışan için temel kriter işten ayrılmış olmaktır.
3. Ne Kadar Para Geri Alınır?
En büyük yanılgı, yatan tüm paranın geri alınacağı düşüncesidir. İade talebiniz kabul edilse dahi;
İşveren payı iade edilmez.
Sağlık sigortası (GSS) primleri iade edilmez.
Sadece sizin maaşınızdan kesilen %9’luk yaşlılık primleri (güncellenerek) geri ödenir. Bu da 1200 gün için borçlarınızı kapatmaya yetecek büyük bir meblağ olmayabilir.
Sonuç olarak: Yasa koyucu bu parayı sizin yaşlılık dönemindeki güvenceniz olarak görür. Bu nedenle "şimdi ihtiyacım var" diyerek prim iadesi almanızın yolu kapalıdır. Bu primler ileride bir gün emekli olmanızı veya eksik günlerinizi tamamlamanızı sağlayacak tek dayanaktır.