Sendika İşçi adına ücretsiz izni kabul edebilir mi?

Soru: Bir tekstil fabrikasında çalışıyorum. İşveren tüm çalışanları ücretsiz izne çıkartmak istedi ancak hiçbirimiz bunu kabul etmedik. Buna rağmen yetkili sendika bizim yerimize işverenle anlaşarak ücretsiz izni kabul etmiş. Sendika bizim rızamız olmadan böyle bir karar verebilir mi? Bu durumda ne yapmamız gerekir?

YANIT: İş hukukunda temel kural, ücretsiz iznin işçinin rızasına bağlı olmasıdır. İş Kanunu uyarınca ücretsiz izin uygulaması, çalışma koşullarında esaslı bir değişiklik sayılır ve ancak işçinin yazılı onayı ile geçerlilik kazanır.

Sendika İşçi Yerine Karar Verebilir mi?

Hayır, sendikanın işverenle yaptığı protokol veya anlaşma, işçinin bireysel onayının yerini tutmaz. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre; sendika temsilcilerinin veya sendika yönetiminin işçiler adına ücretsiz izni kabul etme yetkisi yoktur. Sendika ancak toplu iş sözleşmesiyle genel hakları düzenleyebilir; ancak ücretsiz izin gibi doğrudan işçinin ücretini ve çalışma hakkını ortadan kaldıran bir konuda her işçinin şahsi ve yazılı beyanı şarttır.

İşçinin Hakları Nelerdir?

Sendikanın bu usulsüz onayı ile ücretsiz izne çıkarılmak istenen işçiler için şu hukuki yollar mevcuttur:

İşe Hazır Olduğunu Bildirme Hakkı: İşçi, ücretsiz izni kabul etmediğini ve iş görme edimini sunmaya (çalışmaya) hazır olduğunu işverene bildirebilir. İşveren buna rağmen işbaşı yaptırmazsa, işçi çalışmadığı bu sürenin ücretini "işverenin temerrüdü" (temerrüt: borcun yerine getirilmemesi) nedeniyle talep etme hakkına sahip olur. Bu durumun noter aracılığıyla ihtar edilmesi hak kaybını önler.

Haklı Nedenle Fesih: Ücretsiz izne zorlanan işçi, bu durumu çalışma koşullarının uygulanmaması kapsamında değerlendirerek iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.

Kıdem Tazminatı: Haklı nedenle fesih yapan işçi, çalışma süresi bir yılı doldurmuşsa kıdem tazminatına hak kazanır.

Özetle: Sendikanın işverenle el sıkışması sizin bireysel onayınız yerine geçmez. Rızanız dışında ücretsiz izne zorlanmanız durumunda hukuki haklarınızı korumak için bir uzmana danışarak ihtarname çekmeniz en sağlıklı yol olacaktır.