Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu (ITUC) tarafından yayımlanan 2026 Küresel Haklar Endeksi, dünya genelinde işçi hakları ve demokrasi üzerindeki baskıların derinleştiğini ortaya koydu. Raporda Türkiye, bu yıl da işçi hakları bakımından dünyanın en kötü 10 ülkesi arasındaki yerini korudu.
ITUC 2026 Endeksi Ne Ortaya Koydu?
Merkezi Brüksel'de bulunan Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu (ITUC), her yıl ülkelerin toplu iş ilişkileri, grev ve sendikal haklar alanındaki performansını değerlendirerek Küresel Haklar Endeksi'ni yayımlıyor. Bu yıl 13'üncüsü hazırlanan ve 151 ülkeyi kapsayan raporda, çalışan haklarının küresel ölçekte gerilemeye devam ettiği belirtildi.
Rapora göre dünya genelinde her 4 ülkeden 3'ü işçilerin sendika kurma veya sendikaya üye olma hakkını engelliyor. ITUC Genel Sekreteri Luc Triangle, mevcut tabloyu "milyarderlerin demokrasiye ve işçi haklarına yönelik küresel bir darbesi" olarak nitelendirerek, hak ihlallerinin artık gelişmekte olan ülkelerle sınırlı kalmayıp köklü demokrasilerin merkezine yerleştiği uyarısında bulundu.
Türkiye Yine "En Kötü 10 Ülke" Listesinde
ITUC’nin 2026 Küresel Haklar Endeksi verilerine göre Türkiye; Arjantin, Belarus, Ekvador, Mısır, Eswatini, Myanmar, Nijerya, Panama ve Tunus ile birlikte işçiler için dünyanın en kötü 10 ülkesi arasında yer aldı. (Listeye bu yıl yeni giriş yapan ülkeler Arjantin ve Panama oldu).
Kuruluşun değerlendirmesinde Türkiye, geçmiş yıllarda olduğu gibi bu yıl da "hak güvencesinin bulunmadığı ülkeler" (5. Kategori) arasında sınıflandırıldı. Raporda, Türkiye'de sendikal örgütlenme süreçlerine yönelik işveren ve kamu müdahaleleri, sendika kırma (union-busting) faaliyetleri, grev yasakları ve sendikal yöneticilere yönelik adli baskılar kronikleşen sorunlar olarak raporlandı.
Raporda Türkiye'den Somut Örnekler Verildi
ITUC 2026 raporunun Türkiye bölümünde, işçi hakları ihlallerine dair yakın döneme ait somut vakalara da yer verildi:
- Digel Tekstil Vakası: Ocak 2025'te Almanya sermayeli hazır giyim üreticisi Digel Tekstil bünyesinde TEKSİF sendikasına üye olan işçilerden öncü konumdaki 4 kişinin tazminatsız işten çıkarıldığı, ardından yetki itirazı süreciyle birlikte 15 sendika üyesinin daha işten uzaklaştırıldığı aktarıldı.
- SAG Hidrolik Vakası: İtalya sermayeli SAG Hidrolik fabrikasında Ağustos 2025'te Birleşik Metal-İş sendikasının yetki tespitinin ardından 3 sendika üyesinin gerekçesiz işten çıkarıldığı ve işçilerin "fabrika kapatma" iddialarıyla tehdit edildiği raporda not düşüldü.
- Mevzuat Müdahaleleri: Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle ertelenen/yasaklanan grevler ve Eğitim Sen gibi kamu sendikalarının yöneticilerine yönelik yargısal süreçler de hak ihlalleri listesinde yer buldu.
Uluslararası Çalışma Konferansı İle Eş Zamanlı Paylaşıldı
Her yıl olduğu gibi ITUC Küresel Haklar Endeksi, Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) Cenevre'de başlayan Uluslararası Çalışma Konferansı ile eş zamanlı olarak kamuoyuna deklare edildi. DİSK Genel Başkanı Arzu Çerkezoğlu da endekse ilişkin yaptığı değerlendirmede, Türkiye'nin bu listedeki yerinin tesadüfi olmadığını, örgütlenme özgürlüğünün önündeki engellerin acilen kaldırılması gerektiğini vurguladı.
Yayın Tarihi: 1 Haziran 2026 (Son 24-48 saat küresel yayılım, Türkiye yansıması 2 Haziran)
Kaynak Adı: ITUC (International Trade Union Confederation) Resmi Raporu