Bu hafta dünya emek gündeminin merkezinde Fransa vardı: eylül sonunda lise sıralarında başlayan hareket, sendikaları, kamu emekçilerini ve “sarı yelek” çağrılarını da içine alan toplumsal bir krize dönüştü. Fransa dışında ABD’de kamu çalışanları grev tarihi açıkladı, Belçika’da kamu emekçileri iş bıraktı, Asya’da sağlık emekçileri kadro talebiyle sokağa çıktı.
Fransa
Lise hareketi eylül ayında Paris bölgesinde, kalabalık sınıflar, öğretmen eksikliği ve yetersiz kaynaklar nedeniyle başladı. Öğrenciler eylül sonundan beri yüzlerce lisenin girişini kapatıyor; şikâyetleri arasında eksik öğretmenler, yoğun ders programı ve yıpranmış binalar yer alıyor. Hükümet 8 Ekim’de en çok etkilenen 114 liseye yaklaşık 3 bin yedek öğretmen gönderileceğini duyurdu; öğrenci örgütleri bu adımları yetersiz buldu. Suivez les dernières informations concernant les lycées bloqués et les manifestations de lycéens en France +3
Hafta boyunca eylemler sürdü. 12 Ekim’de öğrenciler yeni bir eylem dalgası başlattı; 13 Ekim’de öğrenci ve eğitim sendikaları Paris’te Place d’Italie’den başlayan yürüyüşle yeniden ortak grev ve gösteri günü düzenledi, 15 Ekim’de Besançon’da eğitim sendikaları lise öğrencileriyle birlikte yeniden grev ve gösteri çağrısı yaptı. Strazburg’da bir lise önünde çatışma çıktı, Toulouse’da üniversite öğrencileri binaları kapattı; okul müdürlerinin sendikası SNPDEN-Unsa da 15 Ekim öğleden sonra yalnızca acil işleri yürüterek yorgunluğunu duyurdu ve öğrencilerin taleplerinin büyük kısmını paylaştığını belirtti. Saint-Denis’teki Paul-Éluard lisesinde öğretmenler bir öğrencinin gözaltına alınmasını engelledi, öğretmenler ve öğrenciler karakol önünde toplandı. frances high school students plan fresh protests +4
Baskı ve şiddet boyutu da ağır. Le Monde’a dayanan rakamlara göre 21 Eylül-8 Ekim arasında 6.877 kişi gözaltına alındı, gözaltına alınanların çoğu reşit değil. Eğitim Bakanı Édouard Geffray, hareketin başından beri 165 eğitim çalışanının yaralandığını açıkladı. Hükümet 6 Ekim itibarıyla 215 öğrencinin ve 715 polisin yaralandığını bildirmişti. Bakana göre 37 okul kısmen yandı; Başbakan Sébastien Lecornu hareketin “kentsel şiddet” hareketine dönüştüğünü savundu, polis sendikası Alliance ise devlet aleyhine şikâyet başvurusu yapacağını duyurdu. Buna karşın Ipsos-BVA anketine göre halkın yüzde 54'ü lise eylemlerini destekliyor. Read on app Read on app +4
Sendikaların tavrı ve 17 Ekim Cumartesi günü için hazırlıklar hareketi genişletiyor. Sosyal medyadan çıkan, akaryakıt fiyatları ve pahalılığa karşı “sarı yelek” çağrısı 17 Ekim için yüzlerce eyleme dönüştü; CGT koşullar uygun olan her yerde destek vereceğini açıkladı, SUD éducation eylemi programına aldı. Public Sénat 250 ile 1.000 arasında eylem planlandığını yazdı; Paris Emniyet Müdürü Interfac IDF’in Cumhuriyet-Concorde güzergâhını reddederek alternatif bir yol önerdi. 300'ü aşkın sendikacı ve aktivist de Politis’te yayımladığı çağrıda sendikaları 17 Ekim’e destek vermeye çağırdı. İtfaiye ve kurtarma çalışanlarının sendikalar arası grev bildirimi 20 Ekim’e kadar sürüyor. Hareketten önce, 29 Eylül’de sekiz ana sendikanın desteklediği kamu grevine CGT’ye göre yaklaşık 300 bin kişi katılmıştı. www.connexionfrance.com +4
ABD
Kaliforniya’nın en büyük kamu çalışanı sendikası SEIU Local 1000'in üyelerinin yüzde 96'sı grev yetkisi verdi ve sendika 21 Ekim’de bir günlük iş bırakma tarihi belirledi. Eyalet yönetimi ise grevin yasa dışı olduğunu savunarak PERB’den eylemin durdurulmasını istedi. Orange County’de Teamsters Local 952 üyesi 465'ten fazla belediye çalışanı 13 Ekim’de iş bıraktı. Kanada’da Unifor, Stellantis’in yaklaşık 9 bin montaj işçisi için 17-18 Ekim’de grev oylaması yapacak. State's largest workers union authorizes strike +2
Şili
Antofagasta’daki Centinela bakır madeninde 709 işçinin grevi 7 Ekim’den bu yana sürüyor. Uyuşmazlığın konusu, aynı işi yapan işçiler arasındaki ücret ve yan hak farkları. Şirket farkı sözleşmelerin farklı zamanlarda imzalanmasına bağlıyor, yüzde 2 zam ve 23 bin dolarlık ikramiye teklif ediyor. WSWS’nin aktardığına göre yaklaşık 50 işçi Santiago’nun finans bölgesinde kamp kurdu, üç sendika yöneticisi açlık grevinde.
Belçika
Toplu taşıma çalışanları ve diğer kamu emekçileri, hükümetin bütçe kesintilerine karşı pazartesi günü ülke çapında greve gitti; eylem 9 Ekim’deki Brüksel yürüyüşünün ardından geldi. wsws
İspanya ve Lübnan
WSWS’nin 15 Ekim dosyasına göre Madrid’de on binlerce öğretmen ve öğrenci ücret ve çalışma koşulları nedeniyle greve gitti, Lübnan’da kamu çalışanları ücretler için iş bıraktı.
Hindistan ve Bangladeş
Uttar Pradesh’te 50 binden fazla sözleşmeli sağlık çalışanı 14 Ekim’de kadro ve eşit işe eşit ücret talebiyle gösteri yaptı. Tamil Nadu’da 2.500'ü aşkın günlük ücretli sağlık görevlisi 12 Ekim’de açlık grevini de içeren bir eylem başlattı. Mumbai’de kapatılan Ulusal Tekstil Şirketi (NTC) işçileri ise 6 Ekim’den beri birikmiş ücret ve emeklilik haklarını isteyerek dönüşümlü açlık grevini sürdürüyor. Bangladeş’te konfeksiyon işçileri daha yüksek ücret için Dakka’da yolları kapattı. wsws
Avustralya ve Yeni Zelanda
Avustralya’da Qantas mühendisleri 16 yıl sonra ilk kez greve çıktı; AEMO çalışanları da 13 Ekim’de eylemlerini sınırsız süreli yasaklara taşıdı. Yeni Zelanda’da üniversite ve politeknik personeli ilk kez ulusal ölçekte birleşik grev için oy kullandı. wsws
Haftanın ortak başlığı: Gençlik ve kamu emekçisi sokakta
Fransa’da liselilerin başlattığı hareket sendikaları, kamu çalışanlarını ve pahalılık karşıtı çağrıları aynı sokakta buluşturmaya çalışıyor. Kaliforniya’dan Brüksel’e, Uttar Pradesh’ten Wellington’a bu haftanın öne çıkan eylemlerinin çoğunu kamu emekçileri yaptı. Talepler benzer: reel ücret kaybının telafisi, güvenceli istihdam, kamu hizmetine kaynak.
Kaynaklar: franceinfo, Connexion France, Public Sénat, Morocco World News (Le Monde’a atıfla), Sortiraparis, CalMatters, OnLabor, LAist, WSWS
Bunlarda ilginizi çekebilir:
Haftalık Çalışma Hayatı Bülteni: 12-16 Ekim 2026
Haftanın İş Kazaları Raporu (12 – 16 Ekim 2026)