Fabrikalarda çipli kart, konum belirleme, kamera ve dijital takip sistemlerinin kullanılması yeni bir çalışma hayatı tartışmasını gündeme taşıdı.
Bir milletvekilinin Astor Enerji'deki uygulamaya ilişkin iddiaları Meclis'e taşıması, işverenin güvenlik ve verimlilik gerekçesiyle kullandığı teknolojilerin işçinin özel hayatı ve kişilik hakları üzerindeki etkisini yeniden gündeme getirdi.
Ancak bu sistemler çalışanların nerede bulunduğunu, hangi bölümde ne kadar zaman geçirdiğini, ne zaman mola verdiğini ve çalışma süresince nasıl hareket ettiğini izlemek için de kullanılabiliyor.
Son günlerde Meclis'e taşınan bir soru önergesi, işyerlerinde dijital gözetimin sınırlarını yeniden tartışmaya açtı.
Konu yalnızca bir işletmede kullanılan takip sistemi değil; işverenin yönetim hakkı ile işçinin özel hayatı ve kişilik hakları arasındaki dengenin nasıl kurulacağı.
DİJİTAL TAKİP İDDİALARI MECLİS GÜNDEMİNDE
EMEP Gaziantep Milletvekili Sevda Karaca, 3 Kasım 2026 tarihinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'ın yanıtlaması istemiyle verdiği soru önergesinde, Astor Enerji'nin Ankara Sincan'daki fabrikasında çalışanların elektronik sistemlerle takip edildiğine ilişkin iddiaları gündeme getirdi.
Önergede, çalışanların hareketlerinin ve işyeri içerisindeki konumlarının takip edildiği, mola ve tuvalet sürelerinin denetlendiği yönündeki iddialara yer verildi. Uygulamanın çalışma koşullarına etkisi, işçilerin hakları ve Bakanlığın bu konudaki denetimleri hakkında sorular yöneltildi.
Burada özellikle belirtmek gerekir: Soru önergesinde yer alan iddialar, tek başına söz konusu uygulamanın hukuka aykırı olduğunun kanıtı değildir. İddiaların doğruluğunun araştırılması, ilgili tarafların açıklamalarının alınması ve Bakanlığın vereceği yanıtın değerlendirilmesi gerekir.
EMEP İstanbul Milletvekili İskender Bayhan da ayrıca fabrikalarda çip, GPS, kamera ve yapay zekâ gibi teknolojilerle çalışanların izlenmesi konusunu Meclis gündemine taşıdı. Böylece dijital gözetim, tek bir işyerine ilişkin iddiaların ötesinde, çalışma hayatında giderek önem kazanan bir denetim ve çalışan hakları meselesi olarak tartışılmaya başlandı.
İŞVEREN İŞÇİYİ HANGİ SINIRLAR İÇİNDE İZLEYEBİLİR?
İşverenin işyerinde işin yürütümünü düzenleme, iş güvenliğini sağlama ve çalışma süreçlerini denetleme yetkisi bulunuyor. Özellikle tehlikeli üretim alanlarında çalışanların konumlarının bilinmesi, acil durumlarda hızlı müdahale edilmesi ve iş kazalarının önlenmesi bakımından teknolojik takip sistemleri yararlı olabilir. Ancak işverenin yönetim hakkı sınırsız değil. Çalışanın işyerinde bulunması, özel hayatına ve kişilik haklarına ilişkin güvencelerin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.
Anayasa'nın 20'nci maddesi özel hayatın gizliliğini ve kişisel verilerin korunmasını güvence altına alıyor. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ise kişisel verilerin belirli, açık ve meşru amaçlarla işlenmesini; amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olmasını şart koşuyor. İşçinin konum bilgilerinin, hareketlerinin ve belirli alanlarda geçirdiği sürelerin kaydedilmesi de kişisel veri işleme faaliyeti kapsamında değerlendirilmeli.
Dolayısıyla işverenin bir takip sistemi kurmuş olması, bu sistem aracılığıyla her türlü veriyi sınırsız biçimde toplayabileceği anlamına gelmiyor. Belirleyici olan; sistemin hangi somut ihtiyaç için kurulduğu, hangi verileri topladığı, bu verilerin ne kadar süre saklandığı, kimlerin erişimine açık olduğu ve başka amaçlarla kullanılıp kullanılmadığıdır.
KVKK'NIN KAMERA UYARISI ÖNEMLİ BİR ÖLÇÜT
Kişisel Verileri Koruma Kurumu, işyerlerinde güvenlik kamerası kullanımına ilişkin yayımladığı kamuoyu duyurusunda önemli sınırlar çiziyor. Kurum, işyerlerinde güvenlik amacıyla kamera kullanılabileceğini kabul etmekle birlikte, kameraların çalışanların devam durumunu veya performansını izlemek gibi farklı amaçlarla kullanılmaması gerektiğini belirtiyor. Çalışanların verimli çalışıp çalışmadığını görmek, disiplini artırmak veya genel kontrol sağlamak gibi soyut gerekçelerin tek başına meşru amaç sayılamayacağına dikkat çekiyor.
Duyuruda ayrıca tuvalet, soyunma odası, mescit ve dinlenme alanlarına kamera yerleştirilmemesi gerektiği açıkça ifade ediliyor. Bu açıklama doğrudan kamera sistemlerine ilişkin olsa da kişisel verilerin işlenmesinde geçerli olan amaçla sınırlılık ve ölçülülük ilkeleri, dijital konum takip sistemleri bakımından da önem taşıyor. İş güvenliği gerekçesiyle kurulan bir sistemin çalışanların mola sürelerini veya kişisel hareketlerini sürekli denetleyen bir araca dönüşüp dönüşmediği ayrıca değerlendirilmek zorunda.
KVKK Kurulunun biyometrik verilerle mesai takibine ilişkin 2026/921 sayılı ilke kararı da bu açıdan önemli. Kurul, işçi-işveren ilişkisindeki güç dengesizliğine ve daha az müdahaleci yöntemlerin bulunup bulunmadığına dikkat çekerek, çalışanların biyometrik verilerinin mesai takibinde kullanılmasının ölçülülük yönünden değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koydu.
İŞVERENİN İŞÇİYİ KORUMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ DE VAR
Türk Borçlar Kanunu'nun 417'nci maddesi işverene, işçinin kişiliğini koruma ve ona saygı gösterme yükümlülüğü getiriyor. İşverenin işyerinde dürüstlük ilkelerine uygun bir düzen kurması, işçilerin psikolojik ve cinsel tacize uğramaması için gerekli önlemleri alması gerekiyor. Bu nedenle dijital takip sistemlerinin çalışanlarda sürekli izlenme kaygısı, psikolojik baskı veya işin güvenli yapılmasını zorlaştıran bir stres yaratıp yaratmadığı da göz ardı edilmemeli.
İşçinin her hareketinin kayıt altına alındığı, mola ve dinlenme sürelerinin sürekli denetlendiği ya da bu verilerin performans ve disiplin süreçlerinde kullanıldığı bir çalışma düzeni, yalnızca kişisel verilerin korunması yönünden değil, işverenin işçiyi gözetme ve kişiliğini koruma borcu bakımından da tartışılmalı.
TEKNOLOJİ İŞÇİNİN GÜVENLİĞİ İÇİN Mİ, DENETİMİ İÇİN Mİ?
Dijital teknolojilerin işyerlerinde kullanılması tek başına olumsuz bir gelişme değil. Tehlikeli alanlarda çalışanların yerinin belirlenmesi, acil durumlarda hızlı tahliye ve iş kazalarının önlenmesi bakımından bu sistemlerin önemli katkıları olabilir. Ancak işçinin güvenliğini sağlamak amacıyla kurulan bir sistemin, çalışma temposunu artırmanın, molaları denetlemenin veya çalışanların her hareketini kontrol etmenin aracına dönüşmesi kabul edilebilir bir durum değil.
Bu nedenle dijital takip uygulamalarında yalnızca teknolojinin ne kadar gelişmiş olduğuna değil, hangi amaçla ve hangi sınırlar içinde kullanıldığına bakılmalı. Çalışanlar hangi verilerinin toplandığını, bu verilerin kimler tarafından görülebildiğini ve ne kadar süre saklandığını bilmelidir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Meclis'e yöneltilen sorulara vereceği yanıtlar ve gerekli görülmesi halinde yapılacak incelemeler, dijital gözetim uygulamalarının çalışma hayatındaki sınırlarının belirlenmesi bakımından önem taşıyor.
Teknoloji işyerinde güvenliği artırabilir. Ancak işçinin insan onuruna, mahremiyetine ve dinlenme hakkına saygı gösterilmediği bir çalışma düzeninde, teknolojik gelişmenin çalışan açısından ne anlama geldiği yeniden sorgulanmalıdır.
(Kaynak:Birgün Gazetesi 14 Kasım 2026)
Bunlarda ilginizi çekebilir:
Dünya Emek Gündemi (9-13 Kasım)
Haftanın Çalışma Hayatı Bülteni (9-13 Kasım)
Haftanın İş Kazaları Raporu (9-13 Kasım)