TÜİK’in Eylül 2026 verilerine göre dar tanımlı işsizlik oranı yüzde 8,4’e yükselirken, DİSK-AR’ın hesapladığı geniş tanımlı işsizlik yüzde 31,2’ye ulaştı. Geniş tanımlı işsiz sayısı 12 milyon 762 bine çıktı. Kadınlarda bu oran yüzde 40,4’e yükselirken, resmi işsizlerin yüzde 83,7’si işsizlik ödeneğinden yararlanamadı.
Türkiye’de işsizliğin boyutları, TÜİK’in açıkladığı Eylül 2026 işgücü verileri ile DİSK Araştırma Merkezi’nin (DİSK-AR) değerlendirmesinde bir kez daha ortaya çıktı. TÜİK’in dar tanımlı işsizlik oranı yüzde 8,4 olarak açıklanırken, DİSK-AR’ın geniş tanımlı işsizlik hesabı yüzde 31,2’ye ulaştı.
İki oran arasındaki 22,8 puanlık fark, işgücü piyasasında yalnızca aktif olarak iş arayanların değil, çalışmak istediği halde iş bulamayan veya mevcut işinde yeterince çalışamayan kesimlerin de bulunduğunu gösteriyor.
Dar tanımlı işsizlik neyi ölçüyor?
TÜİK’in dar tanımlı işsizlik göstergesi, son dört hafta içinde iş arama kanallarını kullanan, iş bulması halinde iki hafta içinde çalışmaya başlayabilecek kişileri esas alıyor. Bu ölçüm, iş aramayı bırakan veya çalışmaya hazır olduğu halde aktif iş aramayan kişileri aynı kapsamda değerlendirmiyor.
Eylül 2026’da dar tanımlı işsiz sayısı bir önceki aya göre 198 bin artarak 2 milyon 967 bine yükseldi. İşsizlik oranı da 0,5 puanlık artışla yüzde 8,4 oldu. Erkeklerde işsizlik yüzde 6,9, kadınlarda yüzde 11,3 olarak hesaplandı.
Ancak işgücü piyasasının tamamını görebilmek için bu gösterge tek başına yeterli değil.
Geniş tanımlı işsizlik 12,7 milyonu aştı
DİSK-AR, TÜİK’in açıkladığı verilerden hareketle hazırladığı Eylül 2026 İşsizliğin Görünümü Raporu’nda geniş tanımlı işsiz sayısını 12 milyon 762 bin olarak hesapladı. Geniş tanımlı işsizlik oranı ise yüzde 31,2’ye ulaştı.
Bu hesaplamada dar tanımlı işsizlerin yanı sıra zamana bağlı eksik istihdam edilenler ve iş aramadığı halde çalışmaya hazır olanlar da dikkate alınıyor. Böylece işgücü piyasasındaki atıl kapasite, yalnızca aktif iş arayanların sayısından daha geniş bir çerçevede değerlendiriliyor.
DİSK-AR verilerine göre geniş tanımlı işsiz sayısı bir yılda 423 bin, iki yılda ise 1 milyon 758 bin arttı. Aynı dönemde dar tanımlı işsizlik oranı yüzde 8,5’ten yüzde 8,4’e gerilerken, geniş tanımlı işsizlik oranının yüzde 27,5’ten yüzde 31,2’ye çıkması dikkat çekti.
Raporda ayrıca 4,3 milyon kişinin haftada 40 saatten az çalıştığı ve imkânı olması halinde daha fazla çalışmak istediği, 5,5 milyon kişinin ise iş bulma umudunu yitirdiği belirtiliyor.
Kadınlarda geniş tanımlı işsizlik yüzde 40,4
Raporun dikkat çeken başlıklarından biri de kadınlarla erkekler arasındaki işsizlik farkı oldu.
Eylül 2026’da dar tanımlı işsizlik erkeklerde yüzde 6,9, kadınlarda yüzde 11,3 olarak hesaplandı. Geniş tanımlı işsizlikte ise erkeklerde yüzde 25,6 olan oran kadınlarda yüzde 40,4’e yükseldi.
DİSK-AR’ın hesaplamasına göre geniş tanımlı işsiz kadın sayısı 6 milyon 382 bine ulaştı. Erkeklerde ise bu sayı 6 milyon 380 bin olarak hesaplandı.
Bu veriler, kadınların işgücü piyasasında karşı karşıya olduğu sorunların yalnızca resmi işsizlik oranıyla açıklanamayacağını gösteriyor. Kadınların çalışma hayatına katılımı, iş bulabilmesi ve yeterli süreyle çalışabilmesi bakımından yaşanan güçlükler geniş tanımlı göstergelerde daha görünür hale geliyor.
Her 100 resmi işsizin yalnızca 16’sı ödenek alabildi
İşsizliğin bir diğer önemli boyutu ise işini kaybedenlerin ne kadarının işsizlik sigortasından yararlanabildiği.
DİSK-AR’ın TÜİK ve İŞKUR verilerinden yaptığı karşılaştırmaya göre Eylül 2026’da 2 milyon 967 bin dar tanımlı işsize karşılık, işsizlik ödeneği alanların sayısı 484 bin 949’da kaldı.
Buna göre resmi işsizlerin yalnızca yüzde 16,3’ü işsizlik ödeneğinden yararlanabilirken, yüzde 83,7’si bu ödeneğin dışında kaldı. Başka bir ifadeyle yaklaşık 2,5 milyon resmi işsiz işsizlik ödeneği alamadı.
İşsizlik sigortasından yararlanabilmek için belirli süre sigortalı çalışma, prim ödeme ve işsiz kalma koşullarını yerine getirmek gerekiyor. Dolayısıyla resmi işsiz sayısı ile işsizlik ödeneği alanların sayısı aynı değil. Ancak aradaki büyük fark, işini kaybedenlerin önemli bir bölümünün bu gelir güvencesine erişemediğini ortaya koyuyor.
İşsizlik oranından fazlasına bakmak gerekiyor
Eylül ayı verileri, işsizliğin yalnızca yüzde 8,4’lük resmi oran üzerinden değerlendirilmesinin çalışma hayatındaki bütün sorunları göstermediğini ortaya koyuyor.
Dar tanımlı işsizlik, aktif olarak iş arayanları ölçerken; geniş tanımlı işsizlik, çalışma isteği ve ihtiyacı olduğu halde işgücü piyasasında yeterince yer bulamayan daha geniş bir kesime işaret ediyor.
Kadınlarda yüzde 40,4’e ulaşan geniş tanımlı işsizlik, milyonlarca kişinin daha fazla çalışma isteği ve iş bulma umudunu yitirenlerin sayısı birlikte değerlendirildiğinde, Türkiye’de istihdam sorununun yalnızca işsiz sayısını azaltmakla çözülemeyeceği görülüyor.
Çalışma hayatındaki gerçek tabloyu değerlendirmek için işsizliğin yanı sıra yaratılan işlerin niteliğine, çalışma sürelerine, ücretlere ve işini kaybedenlerin sosyal güvenceye erişimine de bakmak gerekiyor.
Kaynaklar: TÜİK, Eylül 2026 Hanehalkı İşgücü Araştırması; DİSK-AR, Eylül 2026 İşsizliğin Görünümü Raporu; İŞKUR, Eylül 2026 işsizlik ödeneği verileri.
Not: Geniş tanımlı işsizlik, dar tanımlı işsiz sayısına eklenmiş bağımsız bir işsiz grubu değildir; farklı işgücü göstergelerinin birlikte değerlendirilmesiyle hesaplanan daha kapsamlı bir ölçüttür.
Bunlarda ilginizi çekebilir:
Cumhuriyetimizin 103. Yılında Emek
2027 Yıllık Programı’nda çalışanları ilgilendiren iki önemli başlık
SGK’dan Kayıt Dışı Çalışma Tespitinde Yeni Usul
Fazla Mesai Davalarında Dijital Kayıtlar Uzman İncelemesinden Geçirilmeli
Cumhuriyet Bayramımız Kutlu olsun